110 duizend woorden. 

Ruim veertig hoofdstukken in acht delen verdeeld over drie aktes. Plus een proloog en een epiloog. Qua structuur lijkt de boel prima in orde te zijn, maar een verhaal is meer dan een verzameling woorden verspreid over honderden pagina's (digitaal) papier. En geloof me, je krijgt niet alles in één keer gecontroleerd. Dus deze fase is vooral lezen, herlezen, schrappen en herschrijven. 

In het geval van Som heb ik een aantal regels vastgesteld die bij deze wereld horen (zie worldbuilding). Eén van die regels is dat de wereld geen wind meer kent. Het zou dus raar zijn als er ineens een briesje opduikt, of dat er iets wegwaait zonder verklaarbare (kunstmatige) reden. Een tweede, minstens zo belangrijke regel is de alternatieve meting in Tijdseenheden en Afstandseenheden. Er mag dus geen enkele verwijzing zijn naar aardse meetsystemen. Mijn allereerste doorloop is dus vooral technisch van aard: de consistentiecheck. 

Mijn grootste voordeel is dat mijn wereld vooral analoog is gebouwd (en in sommige gevallen: nadeel. Kom ik in vast later nog op terug). Ik heb proefjes gedaan om alles kloppend te krijgen, mijn handen letterlijk in de klei en inkt gestoken, verschillende materialen geknipt en geplakt en vooral heel veel post-its gebruikt. Die laatste blijken mijn redding (halleluja!) omdat deze als signaal op mijn computer kunnen worden geplakt (zie foto onderaan). Blijkt mijn IT/Agile achtergrond toch nut te hebben.

Mijn tweede check draait om de architectuur en zegt iets over de ambities die ik heb voor het verhaal.  De belangrijkste motieven, objecten en symbolen moeten landen en voldoende betekenis en gewicht krijgen zonder dat het verwarrend wordt of te veel voor de hand liggend. Ook hier komen de post-its van pas, maar de moodboards die ik heb gemaakt rondom personages en locaties blijken hier pas echt waardevol.

De derde check is de leesbaarheid. Mijn doel was een gelaagd verhaal te schrijven, rondom het centrale motief 'observeren'. Ik wilde een verhaal schrijven dat een meeslepend geheel vormde voor de 'casual' lezers: de zogenoemde kijkers. Tegelijkertijd moest het verhaal voldoende diepgang kennen voor lezers die graag meedenken met een verhaal, die de broodkruimels zien en de onderliggende lagen willen ontdekken. Dat is ambitieus, dat weet ik. 

Dit is direct de check die de meeste moeite kostte en meerdere intensieve ronden nodig heeft gehad. Dit is waar uiteindelijk de meeste aanpassingen op zinsniveau hebben plaatsgevonden en waar het meeste herschreven of zelfs geschrapt is. Ouch.

Het resultaat?

Het verhaal telt nu 105 duizend woorden. De hele proloog is geschrapt (wordt een apart verhaal!). De eerste hoofdstukken zijn de nieuwe proloog. De epiloog is herschreven, de hoofdstukken ingedikt waar nodig en uitgedunt waar het moest. Ik kan met zekerheid zeggen dat ik elke zin heb aangeraakt. Soms zelfs meerdere keren. Maar ik zie ook hoe het verhaal zich erdoor ontwikkelt en verbetert en dat er nu een versie staat die ik zonder schaamte kan laten proeflezen.  En daarmee was het waardevol.